Ordeparameter
De grootheid die het gedrag van het geheel beschrijft en die op haar beurt de delen ordent.
Een ordeparameter is een grootheid of begrip waarmee het globale gedrag van een systeem met veel componenten of subsystemen in één maat te vatten is. Ook wanneer de afzonderlijke delen elk hun eigen weg lijken te gaan, beschrijft de ordeparameter het patroon dat ze samen vormen.
Het begrip komt uit de synergetiek van Hermann Haken. Kenmerkend is dat het in twee richtingen werkt. Enerzijds komt de ordeparameter voort uit de wisselwerking tussen de vele delen: hij ontstaat van onderop. Anderzijds gaat hij, eenmaal ontstaan, het gedrag van diezelfde delen begrenzen en sturen. Haken sprak van enslaving: de componenten worden als het ware in dienst genomen door het patroon dat ze zelf hebben voortgebracht. Zo ontstaat tussen het kleine en het grote een circulaire causaliteit, die tegelijk van onderop en van bovenaf werkt.
In de psychotherapie
In het werk van Günter Schiepek is de ordeparameter van een therapeutisch proces geen afzonderlijke meetwaarde, maar een patroon: een samenspel van klachten, betekenissen, relaties en gedrag dat als geheel een richting heeft. Zo'n patroon is volgens hem te herkennen aan de samenhang die het in de tijd laat zien. Stemming, zelfbeeld, slaap en activiteit bewegen dan niet los van elkaar, maar als aspecten van één onderliggende orde.
De praktische waarde is dat je, door de ordeparameter te volgen, je aandacht niet alleen op losse symptomen richt, maar op het patroon dat ze verbindt. Verandert de ordeparameter, dan verschuift het systeem als geheel, soms geleidelijk en soms in een sprong. Voorzichtig geformuleerd biedt het begrip zo taal voor iets wat behandelaars vaak intuïtief aanvoelen: dat onder de veelheid aan klachten één samenhangende beweging kan schuilgaan.